Nota ringkas dan padat Sejarah Tingkatan 3 Bab 6: Kesan Pentadbiran Barat Terhadap Ekonomi dan Sosial

BAB 6: KESAN PENTADBIRAN BARAT TERHADAP EKONOMI DAN SOSIAL

Youtube video: https://www.youtube.com/watch?v=pZOIDjoKzZ0

6.1 PENGENALAN EKONOMI MODEN OLEH KUASA BARAT DI NEGARA KITA

1. MODAL

Perlombongan

·    Negeri Melayu: Lombong bijih timah bawah tanah terpanjang dan terdalam dunia di Sungai Lembing, Pahang 1888. British menggubal enakmen dan undang-undang bagi menguasai industry bijih timah. Syarikat Malayan Tin Dredging dan Gopeng Consolidated.

·    Sarawak: emas (orang cina di Bau, Syarikat Borneo Berhad), Charles Brooke memberikan hak monopoli antinomi kepada Syarikat Borneo Berhad di Bau dan Kuching. Arang batu di Sadong. The Anglo Saxon Petroleum Company 1882. Petroleum di Miri 1910. Kilang manapis minyak di Lutong, Miri.

·    Sabah: emas (Sungai Segama oleh orang cina. SBUB membawa pemodal Eropah memperkenalkan teknologo melombong emas. Arang batu(Silimpopon, Sandakan,Labuan oleh Syarikat Cowie Harbour Coal)

Pertanian komersial

·    Negeri Melayu:lada hitam, buah pala, cengkih di Pulau Pinang, Singapura untuk eksport. Tebu di Seberang Perai(Pusat pengeluaran gula 1880), Perak. Kopi (1880 eksport Negara)di Perak, Selangor, Negeri Sembilan, Johor. Kelapa sawit di Kuala Selangor( Perancis 1917), Johor ,Perak. Ubi kayu di Melaka, Negeri Sembilan, Selangor. Teh Ceylon Cameron Highlands( Sime Darby, Guthrie)

·    Sarawak: lada hitam di Kuching-Serian, Sarikei-Maredong, sagu pokok rumbia di Sungai Igan, Oya, Mukah, Bintulu

·    Sabah: tembakau di Lahad Datu, Tawau, Kinabatangan, Sandakan, pasaran baik di Eropah, London Borneo Tobacco Company.

Getah

·    Negeri Melayu: Guthrie, Sime Darby, United Plantations, Harrisons&Crossfield, Boustead Buttery Estate di Perak, Selangor, Negeri Sembilan, Johor.

·    Sarawak: Brooke tidak menggalakkan pembukaan ladang getah, melindungi ekonomi penduduk daripada eksploitasi Barat, Syarikat Borneo Berhad diberi kebenaran, tanaman eksport Sarawak 1910.

·    Sabah: Taman Percubaan Kerajaan, Sandakan 1882. SBUB di Bongaya, Sungai Labuk. Jesselton pusat perdagangan getah. British North Borneo Pra Rubber, British North Borneo Company, Langkon Borneo Rubber Company Limited.

2. TEKNOLOGI

·    Perlombongan: negeri Melayu( 1929, 107 kapal korek milik syarikat Eropah dan perlombongan hidraulik, mesin gerudi Jumbo Drilling untuk memecahkan batu). Sarawak: kilang melebur antinomy di Kuching, Bau, dipasarkan ke Singapura. Sabah: Terowong Tanjung Kubong, Labuan tapak perlombongan arang batu.

·    Pertanian: H.N.Ridley sabagai Pengarah Taman Botanikal Singapura. 1897, teknik torehan sistem ibedem,tulang ikan kering memanjangkan hayat pokok getah. Teknik membungkus anak pokok getah dalam arang lembap membolehkannya diangkut ke tempat jauh membolehkan pembukaan ladang getah.

3. BURUH

·    Perlombongan: negeri Melayu( mengisi kekosongan perlombongan bijih timah) Sarawak: Orang Cina dibawa masuk mengusahakan lombong emas, antimony Bau. Sabah: kemasukan orang Cina melombong emas di Sungai Segama

·    Pertanian: negeri Melayu ( orang India buruh di ladang getah)             

Sarawak: Charles Brooke menggalakkan kemasukan orang Cina. 1901, Cina Foochow sebagai buruh ladang. Orang Jawa di ladang getah.

Sabah: orang Cina ladang tembakau, Lembaga Penasihat Orang Cina di Sandakan 1890 oleh SBUB menjaga kebajikan orang Cina.

4. Skala besar dan bercirikan eksport

·    Perlombongan: abad 19, penyumbang utama pengeluaran bijih timah dunia(55%)

·    Pertanian: ladang getah negeri Melayu, kelapa, lada hitam, tembakau Sarawak. Abad 20, getah eksport kedua Sarawak selepas petroleum. Sabah getah 1909.

5. Tanah

·    Kawasan hutan belum diterokai /terpisah daripada petempatan penduduk .

6.2 PENTADBIRAN BARAT BERKAITAN DENGAN EKONOMI

PERUNDANGAN

1. Tanah

·    Negeri Melayu: 1913 Majlis Mesyuarat Persekutuan meluluskan Akta Tanah Simpanan Melayu. Residen boleh mengisytiharkan mana tanah sebagai hak Melayu. Tidak boleh dijual, pajak gadai, pindah milik kepada bukan Melayu. Sebenarnya bertujuan melindungi kepentingan ekonomi British. Kebanyakan tanah tidak subur dan tidak sesuai untuk pertanian atau ekonomi perladangan.

·    Sarawak: Land Order hak milik tanah simpanan peribumi 1931, melindungi kepentingan masyarakat peribumi daripada kuasa pendatang membuka tanah pertanian. 1933, Land Settlement Order melindungi masyarakat peribumi. Tanah dibahagikan kawsan tanah campuran, tanah peribumi, tanah adat peribumi, tanah simpanan, tanah pedalaman.

·    Sabah: urus niaga dengan Eropah sebelum 1888 dianggap tidak sah. 1889, Proklamasi III Perlindungan Hak Peribumi. Segala urus niaga dengan Eropah, ketua peribumi mestilah diberitahu . Penduduk berhak memohon mendapatkan ganti rugi.Pegawai Daerah bertanggungjawabmenjaga hak milik tanah peribumi.

2. Buruh

·    Sistem kontrak: buruh China dibawa oleh pihak majikan, tambang perjalanan, makanan, pakaian, tempat tinggal disediakan oleh majikan.

·    Sistem kangani: bermaksud ketua, tandil, mandur, penyelia di ladang getah. Pemilik menghantar Kangani ke India, mengurus tambang, perjalanan buruh .

·    Jabatan Hal Ehwal Cina 1887, Ordinan Buruh Kontrak 1882, Tabung Imigran India 1908 memberikan kemudahan belayar percuma dari Madras

JABATAN DAN AGENSI KERAJAAN

·    Jabatan kerja raya 1872, Jabatan pertanian 1905, Institut penyelidikan getah Malaysia 1926, Jabatan parit dan tali air 1931, Jabatan pos dan telegraf, Jabatan kereta api tanah melayu.

SYARIKAT PERWAKILAN

·    Dikenali juga Gedung Perwakilan, Crown Agent.Memiliki rangkaian sistem kewangan, insurans, syarikat perkapalan, pusat penyelidikan, perdagangan antarabangsa.

SISTEM KEWANGAN DAN INSURANS

·    Mata wang perak Sepanyol diperkenalkan 1580. Lembaga Pesuruhjaya Wang mengeluarkan wang kertas bawah Ordinan VIII menyebabkan wang kerajaan Melayu terhapus. 1939, Dolar Selat digantikan dengan Dolar Malaya.

·    Syarikat perkapalan memerlukan insurans maritime untuk melindungi kapal dagang dan muatan dibawa. Syarikat Royal Insurance Company 1860, Khean Guan Insurance Limited 1885 Pulau Pinang, Commercial Union 1919 Ipoh. Insurans nyawa, kemalangan, kebakaran, perniagaan, harta.

6.3 KESAN EKONOMI AKIBAT PENTADBIRAN BARAT DI NEGARA KITA

PENGANGKUTAN

·    Kereta api: dibina menghubungkan Bandar, antara utara Tanah Melayu dan selatan apabila NNMB dibentuk, menghubungkan seluruh Tanah Melyu, mengangkut bahan mentah,penumpang. Sabah: 1896(Bukau), 1900( Beaufort, Jesselton, Tenom) untuk kegiatan pembukaan ladang getah, tertumpu di pantai barat. Sarawak: menghubungkan Kuching dan Bau 1917

·    Jalan Raya: Kuala Lumpur dan Pelabuhan Klang(Swettenham). 1902, jalan raya lebih lebar, peningkatan kenderaan bermotor. 1911, Bandar besar, kawasan sumber ekonomi dan pelabuhan. 1939, seluruh hegeri. Kesannya banyak petempatan dibuka, ladang getah baharu, lombong bijih timah.

·    Pengangkutan udara dan laut: Syarikat Wearne Air Service 1937 penerbangan domestic Singapura, Kuala Lumpur dan Pulau Pinang. 1890, Syarikat Straits Stemship Company ditUbuhkan di Singapura. Kapal susur pantai membawa bekalan makanan, buruh, jentera untuk perlombongan bijih timah. Sarawak: Singapore and Sarawak Steamship Company. 1924, bandar Kuching dengan Singapura. Sabah: 1890, Straits Steamship mengangkut barang, penumpang.

KEMUDAHAN PELABUHAN

·    Pulau Pinang, Kuala Sepetang (Port Weld), Port Dickson, Port Swettenham, Melaka, Singapura, Kuching, Rajang, Miri, Bintulu, Labuan, Kota Kinabalu, Tawau, Lahad Datu, Snadakan.

TELEKOMUNIKASI

·    Negeri Melayu: Telegraf menghubungkan Kuala Lumpur dan Melaka. Pos Kuala Lumpur. Sarawak: telegraf antara Kuching dan Singapura 1897 bagi melicinkan pentadbiran dan mengurus kegiatan ekonomi. Sabah: telegraf dan radio.

6.4 KESAN SOSIAL AKIBAT PERKEMBANGAN EKONOMI DI NEGARA KITA

PERKEMBANGAN BANDAR

·    Sebagai pusat perniagaan, pusat kewangan, pendidikan, pentadbiran. KL, Seremban, Taiping, Ipoh. Kuching ibu negeri Sarawak 1841 oleh James Brooke, orang Melayu, Cina. Banyak rangkaian jalan raya dan bangunan kerajaan. Sibu 1862, Cina menjalankan perdagangan. Miri abad 20 penemuan petroleum 1910. Jesselton pusat perdagangan dan pelabuhan. Jessel Town bersempena nama Charles Jessel ditukar kepada Kota Kinabalu. Getah, landasan keretapi.

PEMBENTUKAN MASYARAKAT BERBILANG KAUM

·    Melayu kawasan Bandar, pekan. Pertanian, perikanan, perniagaan, perusahaan, harta tanah, perbankan, pentadbiran, syarikat swasta. Cina kawasan Bandar, pekan.pertanian, perniagaan, perusahaan, harta tanah, perbankan, kerajaan. India kawasan perladangan. Perladangan, pengangkutan, swasta, kerajaan.

PERKEMBANGAN  PENDIDIKAN

·    Sekolah Vernakular Melayu: pengetahuan asas membaca, menulis, mengira. Sekolah Vernakular Cina: Cina membuka sekolah di Bandar, tempat tinggal. Guru, buku, kurikulum sekolah dari China. Cina lebih cenderung ke sekolah Inggeris. Sekolah Vernakular Tamil: 1912, Ordinan Buruh mewajibkan majikan ladang mendirikan sekolah Tamil di ladang.

Sekolah Inggeris: Penang Free School Pulau Pinang 1816, Malacca Free School 1826. Lulusan berpeluang ke luar Negara, dalam bidang pentadbiran dan kejuruteraan, diberi keutamaan jawatan perkhidmatan kerajaan. Kolej Melayu Kuala Kangsar 1905 menarik anak raja dan bangsawan Melayu belajar di maktab.

1922, Maktab Perguruan Sultan Idris Tanjung Malim, Perak.

·    Sarawak: Sekolah Abang Kassim Kampung Jawa, Kuching, 1833. Government Lay School Kuching 1903, Madrasah Melayu melatih guru Melayu, Native Officer 1931, Sekolah Cina Bau 1870.

·    Sabah: mubaligh Kristian mendirikan SR St. Mary, Sekolah Lelaki St. Michael, sekolah perempuan, SBUB sekolah Melayu Papar, Kota Belud.

PERKHIDMATAN KESIHATAN

·    Hospital kerajaan pertama di Taiping 1878. Merawat buruh asing di lombong, estet. Institut Penyelidikan Perubatan KL 1900. Ditumpukan kepada penyakit tropika: beri-beri, malaria. Masyarakt menggunakan rawatan moden. Brooke membina hospital di Kuching, Sibu 1913. Sarawak Shell Oilfields Limited membina di Miri. Hospital Raja Brooke Memorial 1925 tapak penempatan kusta seluruh Borneo. William Hood Treacher membina di Kota Kinabalu, Sandakan, Beaufort, Tawau, Kudat. Dispensari di Tambunan, Kota Belud, Sipitang, Keningau, Semporna, Pensiangan, Papar, Tuaran, Ranau.

PEMBINAAN PENJARA

·    Francis Light menjadikannya pusat menempatkan banduan dari India. SHTI menjadikan banduan sebagai tenaga buruh murah membina pelabuhan, bangunan, jalan raya, landasan kereta api, penjara. 1790, di Fort of Cornwallis, Pulau Pinang. Penjara Taiping dijadikan pusat penahanan banduan hukuman lama Perak, Pahang, N.Sembilan, Selangor. Rumah Pasong 1890 ditadbir Pegawai Daerah Sarawak. The Square Tower Sabah 1879.

Nota Geografi:

Nota Geografi Tingkatan 2

Nota Geografi Tingkatan 3

Nota Matematik:

Nota Matematik Tingkatan 1:

Nota Sejarah:

Nota Sejarah Tingkatan 2:

Nota Sejarah Tingkatan 3:

Nota Bab 1: Kedatangan Kuasa Barat

Nota Bab 2: Pentadbiran Negeri-negeri Selat

Nota Bab 3: Pentadbiran Negeri-negeri Melayu Bersekutu

Nota Bab 4: Pentadbiran Negeri-negeri Melayu Tidak Bersekutu

Nota Bab 5: Pentadbiran Barat di Sabah dan Sarawak

Nota Bab 6: Kesan Pentadbiran Barat terhadap Ekonomi dan Sosial

Nota Bab 7: Penentangan Masyarakat Tempatan

Nota Bab 8: Kebijaksanaan Raja dan Pembesar Melayu Menangani Cabaran Barat

Nota Sejarah Tingkatan 4:

Nota Sejarah Tingkatan 5:

Nota ringkas dan padat Sejarah Tingkatan 3 Bab 5: Pentadbiran Barat di Sarawak dan Sabah

BAB 5: PENTADBIRAN BARAT DI SARAWAK DAN SABAH

Youtube link: https://www.youtube.com/watch?v=AfueeuyzKig

5.1 LATAR BELAKANG PEMERINTAHAN TEMPATAN

Sistem Kesukuan

·    Sarawak: Iban( Tuai Rumah), Bidayuh( Tua Kapung), Kenyah( Peran Lepo), Kayan (Kelunan Maren), Melanau (Menteri), menyelesaikan pertelingkahan penduduk, memastikan keharmonian, dilantik mengikut kebolehan peribadi

·    Sabah: Orang Tua(Ketua Kampung), diamalkan oleh Kadazandusun, Murut, Bajau( matto’a sebagai pelindung adat, kepentingan anak buah). Majlis Kampung(membantu Orang Tua mengurus adat dan kehidupan seharian), Tukang-tukang Adat( memastikan upacara dilakukan betul bagi mengelakkan bencana)

Sistem Pentadbiran Tempatan

·    SARAWAK: 3 bentuk iaitu Sungai Kerajaan, Sungai Tulin, Sungai Kuripan,Kawasan pedalaman ditadbir oleh Orang Kaya, Berdasarkan sistem penguasaan tanah. Sistem kedatuan: Kerajaan Sawaku ditadbir oleh Datu Merpati Jepang. Keturunannya bergelar Datu Patinggi, Datu Bendahara, Datu Temenggung menjadi wakil Sultan Brunei mentadbir dan membangunkan Sarawak tanpa campur tangan Sultan Brunei

·    SABAH: barat dikuasai Kesultanan Brunei, Timur dikuasai Kesultanan Sulu. Brunei berdasarkan sistem penguasaan tanah oleh pembesar tempatan sebagai wakil sultan. Sistem Datu mewakili Sultan Sulu. Kuasa golongan Datu berdasarkan milikan bilangan hamba dan kemampuan menghantar ufti tetap.Sistem Ketua Bebas: sikap berani dan keperwiraan tokoh mencabar kewibawaan Sultan, berkait dengan keluarga Sultan Brunei atau Sulu, Mempunyai undang-undang sendiri dan tidak diiktiraf kuasa lain, menjalankan pentadbiran di kawasan masing-masing.

5.2 PELUASAN KUASA DINASTI BROOKE DI SARAWAK

Sarawak ketika Kehadiran James Brooke

·    Sultan Omar Ali Saifuddin II, Sultan Brunei: 1827 berhasrat mengawal kegiatan perdagangan Sarawak. Pengiran Indera Mahkota mendirikan pusat penradbiran di Kuching mengenakan cukai tinggi dan kerahan tenaga.

·    Pengiran Raja Muda Hashim: dihantar untuk menyelesaikan masalh di Sarawak. Bapa saudara Sultan , memujuk Datu Patinggi Ali dean pembesar Melayu tetapi gagal, Meminta bantuan James Brooke.

·    Datu Patinggi Ali: pembesar tempatan Sarawak, penentangan untuk membebaskan Sarawak daripada cengkaman Pengiran Indera Mahkota. Berunding dengan James Brooke dan menamatkan penentanagan

·    James Brooke: menjalankan pengembaraan antara Sarawak dan Singapura dengan kapalnya Royalist. Sokongan angkatan tentera laut British

James Brooke mendapatkan kuasa pemerintahan

·    Rundingan: dengan Pengiran Muda Hashim apabila diminta menyelesaikan pertelingkahan Sarawak, menawarkan Sarawak kepada James Brooke 2 kali

·    Ugutan: 1. Pengiran Raja Muda Hasim berdolak-dalik dan tidak bersetuju menyerahkan Sarawak, James mengugut sedia menyerang kedudukannya di Kuching.2. terhadap Sultan Omar Ali Saifuddin apabila James Brooke hadir ke Brunei diiringi angkatan tentera laut British untuk mengesahkan penyerahan.

·    Perjanjian 1841: James Brooke dengan Pengiran Raja Muda Hashim, James memerintah Sarawak,  menguasai hasilnya,  menghormati, memelihara undang-undang adat Melayu. Perjanjian 1842: James Brooke dengan Sultan Brunei, menyerahkan Sarawak dari Tanjung Datu ke Sungai Samaraahan, James memberi ufti tahunan 2500 Dolar Sepanyol, tidak campur tangan dalam hal adat dan agama, tidak pindah milik tanpa izin Sultan Brunei. Mengiktiraf James sebagai Raja Putih Sarawak.

·    Ketenteraan: sokongan kapal HMS Dido yang dimiliki angkatan tentera laut British. Memerangi ancaman lanun yang mengganggu perdagangan dan ketenteraman Sarawak.

Pengukuhan kuasa James Brooke

·    Kekuatan Tentera: kapal perang HMS Dido menghancurkan kubu kuat orang Iban di Sungai Saribas dan Sungai Skrang.

·    Menentang Kebangkitan Orang Tempatan: sebagai lanun, menjadi alasan meluaskan kuasa di kawasan orang Iban sebagai tindakan yang sah dan mendapat sokongan British

·    Memperoleh sokongan sebahagian masyarakat tempatan: Orang Melayu, Iban

·    Mengambil kesempatan daripada pertelingkahan yang wujud dalam masyarakat tempatan: Di Mukah, menyokong Pengiran Matusin yang berkonflik dengan Pengiran Ersat dan anaknya yang lebih dihormati. Membolehkannya memecahkan kekuatan masyarakat tempatan di Mukah

·    Memperkukuh pertahanan Sarawak: Benteng dan kubu dilengkapi dengan meriam. 1862, Renjer Sarawak ditubuhkan untuk mengawasi keamanan dan pertahanan

·    Sokongan kewangan: pemodal Eropah terutama Baroness Angela Burdett-Counts

5.3 PELUASAN KUASA SBUB DI SABAH

Kemakmuran Sabah menarik Pemodal Asing

·    Kedudukan strategic: laluan perdagangan antara China dan Singapura, berhampiran Pulau Palawan yang merupakan laluan maritime kapal dagang ke China dan Jepun, penting dalam aktiviti perdagangan kepulauan Sulu hingga Papua New Guinea. Pelabuhan membolehkan kapal berlabur dengan selamat

·    Kekayaan Ekonomi: sarang burung mendapat pasaran di China. Sagu, rotan, getah perca, gamat, sirip ikan yu. Indigo dan kapas membolehkan pertanian komersial dijalan giat.

Sabah sebelum Penguasaan SBUB

·    Pulau Balambangan: 1763, Alexander Dalryample membuat perjanjian dengan Kesultanan Sulu, menghadapi masalah serangan lanun. Meninggalkan pulau pada November 1805.

·    Pulau Labuan: Sultan Brunei menyerahkan Labuan kepada British melalui perjanjian 18 Disember 1846, British bertanggungjawab menumpaskan lanun seta melindungi perdagangan. James Brooke Gabenor pertama.

Pertapakan SBUB

Sultan Brunei→Charles Lee Moses menyewa selama 10 tahun pada 1865→Menjual kepada J.W.Torrey dan T.B.Harris dan menjadikan Kimanis pusat perdagangan→Alfred, Edward Dent memajak pantai timur Sabah daripada Sultan Sulu 1878→Baron Gustavus von Overbeck berkerjasama dengan Alfred dan Edward memajukan Sabah→Torrey menjual kepada Baron→Julai 1881, Alfred Dent dan adiknya menubuhkan British North Borneo Provisional Association Ltd. Dan mendapat status piagam pada 1 November 1881→1888, Borneo Utara menjadi hegeri haungan British. SBUB memerintah Borneo Utara hingga tahun 1942

Peluasan Kuasa SBUB

·    Syarat piagam diraja:  Menerima Penasihat British, melantik Pegawai Tadbir daripada pegawai diakui British, tidak dibenarkan diserahkan kepada pihak lain tanpa izin British. Memelihara adat resam, agama, undang-undang penduduk, adail, saksama

·    Matlamat: pembangunan ekonomi malalui eksploitasi sumber dan melindungi, mempertahankan hak masyarakat tempatan.

·    Sir Rutherford Alcock menjadi presiden pertama, Alfred Dent sebagai pengarah urusan, William Hood Treacher sebagai Gabenor pertama.

·    Kuasa sebenar di London. Sistem birokrasi digunakan.

5.4 BENTUK PENTADBIRAN BARAT DI SARAWAK DAN SABAH

1. Pembahagian wilayah

·    Sarawak: Zaman Raja Brooke, 3 bahagian. Charles Brooke menambahkan 2 bahagian pada 1885 dan 1890. Bahagian pertama: Sg. Sarawak,Sadong. Bahagian kedua: Batang Lupar, Saribas, Kalaka, Simanggang. Bahagian ketiga: Sg Rajang, Oya, Mukah, Bintulu, Matu. Bahagian keempat: Sg. Baram. Bahagian kelima: Limbang, Trusan, Lawas.

·    Sabah: Pada tahap awal, 2 residensi iaitu Residensi Pantai Timur berpusat di Sandakan, Residensi Pantai Barat berpusat di Jesselton. 1922, 5 residensi iaitu Kudat, Pantai Barat, Pedalaman, Pantai Timur dan Tawau berjumlah 17 daerah. Residen(Residensi), Pegawai Daerah, Penolong Pegawai Daerah berbangsa Inggeris atau Eropah.

2. Pengekalan pembesar tempatan

·    Sarawak: Kalangan Datu dikekalkan, jawatan baharu Datu Imam, Datu Hakim. Zaman Charles Vyner Brooke, Datu Menteri, Datu Pahlawan, Datu Bentara, Datu Amar. Semua undang-undang, adat tidak bercanggah dengan sistem Barat dikekalkan. Pembesar tidak memungut cukai, diberi gaji, membantu pentadbiran.

·    Sabah: SBUB membahagikan Ketua Anak Negeri diakui diserap ke dalam sistem pentadbiran dan diberi gaji, Ketua Anak Negeri tidak diakui tidak dibayar gaji. Ketua bergaji memelihara keamanan, mengutip cukai kepala, mentadbir keadilan, hakim di Mahkamah Anak Negeri. Juga digelar Orang Kaya(O.K.) membantu Pegawai Daerah menjalankan pentadbiran daerah. Institusi Ketua Anak Negeri, Ketua Kampung (Orang Tua), Mahkamah Anak Negeri.

3.Pentadbiran berhierarki

·    Sarawak: Raja→Majlis tertinggi/Majlis Negeri→Residen(Bahagian)→Pegawai Daerah→Penghulu

·    Sabah: Lembah Pengarah(Pemegang Saham)→Gabenor(Majlis Penasihat menasihati dalam hal ehwal pentadbiran)→Setiausaha→Ketua Jabatan/ Residen→Pegawai Daerah→Ketua Anak Negeri→Ketua Kampung

4. Pentadbiran berasaskan Kaum

·    Sarawak: sistem pecah dan pemerintah, Melayu(pentadbiran),Cina(ekonomi, sitem Kapitan, Kangcu), Iban(keselamatan,ketenteraan, Temenggung)

·    Sabah: berasaskan peribumi, Penolong Pegawai Daerah(pentadbir), ketua etnik berperanan dan dipilih berdasarkan personaliti dan kepakaran

5. Perundangan

·    Sarawak: Undang-undang lapan perkara(Januari 1842), Mahkamah diadili raja, dibantu ketua Majistret, Mahkamah Residen( Residen sebagai Majistret), Mahkamah Adat( mengadili kesalahan masyarakat tempatan), Mahkamah Cina di Kuching(kes masyarakat Cina)

·    Sabah: undang-undang barat dan tempatan, Mahkamah Majistret(undang-undang Barat ,diadili Pegawai Daerah), Mahkamah Anak Negeri( diadili Ketua Anak Negeri)

Nota Sejarah:

Nota Sejarah Tingkatan 2:

Nota Sejarah Tingkatan 3:

Nota Bab 1: Kedatangan Kuasa Barat

Nota Bab 2: Pentadbiran Negeri-negeri Selat

Nota Bab 3: Pentadbiran Negeri-negeri Melayu Bersekutu

Nota Bab 4: Pentadbiran Negeri-negeri Melayu Tidak Bersekutu

Nota Bab 5: Pentadbiran Barat di Sabah dan Sarawak

Nota Bab 6: Kesan Pentadbiran Barat terhadap Ekonomi dan Sosial

Nota Bab 7: Penentangan Masyarakat Tempatan

Nota Bab 8: Kebijaksanaan Raja dan Pembesar Melayu Menangani Cabaran Barat

Nota Sejarah Tingkatan 4:

Nota Sejarah Tingkatan 5:

Nota Geografi:

Nota Geografi Tingkatan 2

Nota Geografi Tingkatan 3

Nota Matematik:

Nota Matematik Tingkatan 1:

Nota ringkas dan padat Sejarah Tingkatan 3 Bab 4: Pentadbiran Negeri-Negeri Melayu Tidak Bersekutu

BAB 4: PENTADBIRAN NEGERI-NEGERI MELAYU TIDAK BERSEKUTU

Youtube video:https://www.youtube.com/watch?v=nb5XlvLnrk4

4.1 PEMERINTAHAN KESULTANAN MELAYU

Kerajaan Perlis

·    Wilayah Kedah yang terpisah pada 1842 .Raja Pertama: Phya Songkhram RamU WiChit Willis Asmara Phya Pelit(Syed Hussin Jamalullail di Bangkok) diiktiraf oleh Maharaja Siam.

·    Tuan Syed Abdullah ibni Syed Hrun sebagai Raja Muda, Dato’ Arau sebagai Perdana Menteri digelar Dato’ Belat Paduka Seri Perdana Menteri,  22 mukim

·    Hubungan Siam agar tidak diganggu gugat oleh kuasa lain

·    Berdasarkan Undang-undang Kesultanan Kedah, menitikberatkan kebajikan rakyat

Kesultanan Kedah

·    Bermula sejak abad ketujuh, kerajaan terawal. Pertapakan Islam sejak abad 12 memulakan sistem pemerintahan Islam dengan pusat di Kota Bukit Meriam. Pemerintah pertama: Sultan Mudzaffar Shah

·    128 mukim bawah pengawasan para pembesar

·    Hubungan Siam untuk melindungi daripada ancaman Burma

·    Kanun Undang-undang Kedah pada 1650

Kesultanan Kelantan

·    Long Yunus menyatukan Kelantan pada 1776-1794, menaiki takhta dengan gelaran Yang Dipertuan. Maharaja Siam mengurniakan gelaran Phya Pipit Pakdi kepada Sultan Muhammad I dan Siam meluaskan pengaruhnya di Kelantan

·    Sistem Jemaah Menteri dibentuk oleh Muhammad I. 3 jajahan, Selatan Batu Mekebang,Pasir Puteh, Pasir Mas. Pentadbiran paling bawah Tok Kweng atau penggawa dibantu imam.

·    Hubungan Siam semasa Sultan Muhammad I, dengan Terengganu,Kedah,Patani

·    Undang-undang syarak di Kelantan semasa pemerintahan Sultan Muhammad II

Kesultanan Terengganu

·    Sultan Zainal Abidin  pengasas paling akhir menerima Penasihat British

·    Sistem Penghulu diperkemas semasa Sultan Omar, Sultan Zainal AbidinIII dibantu Tengku Musa, Tuan Hitam dan Che Abdul Rahim. Dato’ Mata-mata menyambut kedatangan pelawat. Sistem Jemaah Mesyuarat Kerajaan memutuskan hukuman. Ahli dikenali sebagai ahli Mesyuarat.

·    Hubungan Siam , Kelantan, Patani, Johor agar diakui berdaulat

·    Sultan Zainal Abidin I prinsip keadilan Islam. Tengku Musa sebagai Ketua Jabatan Mahkamah. 1911, Undang-undang Bagi Diri Kerajaan Terengganu.

Kesultanan Johor

·    Diperintah Bendahara Melaka. Temenggung Daeng Ibrahim pemerintah. Anaknya, Daeng Abu Bakar Sultan 1885.

·    Maharaja Abu Bakar zaman pemodenan. Pembesar kerajaan: Dato’ Seri Amar Diraja, Dato’ Bentara. Menteri Besar, Setiausaha Kerajan diwujudkan

·    Hubungan dengan Eropah, Jepun, negeri Melayu. Mengiktiraf kedudukannya.

·    Undang-undang Tubuh Kerajaan

4.2 PELUASAN KUASA BRITISH

Faktor peluasan kuasa British

·    Kedudukan strategik: antara Siam dan Singapura

·    Menghalang kemasukan Barat lain: ingin menguasai bahan mentah, Jerman Pulau Langkawi, Amerika Syarikat Terengganu, Perancis Segenting Kra mengancam perdagangan,kedudukan Singapura pelabuhan antarabangsa, Rusia Ujung Salang.

·    Kemakmuran dan kekayaan sumber hasil: pertanian, penternakan Kedah, Perlis bekalan makanan Pulau Pinang, aktiviti pembuatan(Kelantan, Terengganu)

·    Menghubungkan Burma dengan Pulau Pinang: Pembinaan jalan raya,kereta api dan telegraf antara Burma, Pulau Pinang membolehkannya terus berhubungan dengan India, bagi perdagangan dan keselamatan British

·    Beban orang putih: Siam melakukan kekejaman. Bagi mewajarkan tindakan.

Strategi peluasan kuasa British

·    Bagi kerajaan Siam, negeri ini bawah naungannya dikehendaki menghantar bunga emas, perak tiga tahun sekali sebagai tanda pertuanan. Sebaliknya, negeri ini menganggapnya tanda persahabatan.

·    Matlamat utama :memastikan laluan perdagangan antara India, China selamat

·    Perjanjian Burney 1826→Perjanjian Sulit 1897( British mengakui pertuanan Siam ke atas negeri)→Perjanjian Sempadan 1899( menyelesaikan masalah sempadan antara Perak dan Remam)→Perjanjian 1902( Siam mengawal hubungan luar, tidak boleh diserahkan konsesi kepada kuasa asing tanpa izin Siam)

·    Perjanjian Bangkok 1909: April 1907(Perjajian Penasihat Am Siam, E.H.Strobel dengan Ralph Paget, wakil British di Bangkok)→Jun1907( Pejabat Tanah Jajahan membernarkan→13 September 1907( Strobel menemui Putera Damrong, Menteri Dalam Negeri Siam bagi menyampaikan hasrat British)→Novenber 1907(disampaikan kepada Raja Siam)→Januari 1908 ( Draf perjanjian dirangka)→ Januari 1909(dipersetujui)→10 Mac 1909( ditandatangani antara Ralph Paget, Putera Devawongse Varaprakar,wakil Siam juga merupakan Menteri Hal Ehwal Luar Siam.

4.3 PELUASAN KUASA BRITISH DI JOHOR

Kemajuan dan Kemakmuran Johor

·    Perkembangan pesat dalam ekonomi komersial terutamanya pertanian

·    Kebijaksanaan dan kecekapan pemerintah

·    Golongan pentadbir komited, menjalankan tugas dengan berkesan

·    Pemodenan pentadbiran, infrastruktur ,social membawa kemajuan, kemakmuran

Strategi British Menguasai Johor

·    Perjanjian 1855 antara Sultan Ali dengan Temenggung Ibrahim. Kesang hendaklah terlebih dahulu ditawarkan kepada British jika mahu dijual.

·    Perjanjian Setia 1885: Johor menerima seorang ejen berperanan sama dengan pegawai Konsul dan lebih rendah daripada Penasihat. Hal ehwal luar dikawal.

·    1879, Gabenor NNS mencadang menempatkan Residen British di Johor.

·    British menawarkan pinjaman 200,000 dolar kepada Johor bagi pembinaan kereta api. Tidak diterima kerana menjejaskan ekonomi Johor.

·    12 Mei 1914, Sultan Ibrahim menandatangani perjanjian dengan Sir Arthur Henderson Young, Gabenor NNS. Jawatan Konsul di Johor ditukarkan kepada Penasihat Am British.

4.4 SISTEM PENTADBIRAN NEGERI-NEGERI MELAYU TIDAK BERSEKUTU

Latar belakang NNMTB

·    Pentadbiran bersifat longgar,  pentadbiran NNMTB berasingan dengan NNMB berterusan hingga Perang Dunia Kedua , berusaha menggabungkan kedua-dua sistem pentadbiran namun gagal, adanya tentangan raja Melayu NNMTB

·    Tidak ada perjanjian khas

·    Tetap negeri Melayu pemerintahan beraja yang bebas, berkuasa autonomi

·    Raja NNMTB berkuasa lebih besar berbanding NNMB

·    Bawah kawalan Pesuruhjaya Tinggi NNMB yang juga merupakan Gabenor NNS

Pentadbiran NNMTB

PERLIS	Penasihat British terlibat secara langsung	Majlis Mesyuarat Negeri dipengerusikan oleh Sultan dan Penasihat British sebagai anggota Majlis	Kakitanagn perkhidmatan awam terdiri daripada orang Melayu	Setiausaha Kerajaan pegawai tadbir terpenting
KEDAH
KELANTAN			Kakitangan perkhinatan awam terdiri daripada Orang Melayu dan orang Eropah	Menteri Besar peranan penting dalam pentadbiran
TERENGGANU		Majlis Mesyuarat Negeri, Jemaah Menteri		Berlandaskan Undang-undang Bagi Diri Kerjaan Terengganu

Johor

·    Sultan tidak dibenarkan menyerahkan negeri kepada kuasa lain

·    berlandaskan Undang-undang Tubuh Kerajaan Johor 1895

·    Majlis Mesyuarat Menteri, Majlis Mesyuarat Negeri membantu Sultan

·    Orang Melayu dan orang Eropah dilayan sama taraf, keutamaan kepada Melayu

·    Pentadbiran oleh Menteri Besar, Setiausaha negeri ialah orang Melayu yang menjadi jurucakap kerajaan rasmi

Perkembangan Pentadbiran

·    Pengekalan Kedudukan Sultan dan pembesar: Sultan kuasa terutama dalam hal berkaitan agama Islam dan adat istiadat Melayu. Pembesar tidak mengutip cukai dan pajak, diberikan elaun dan pencen

·    Penerusan Sistem Pentadbiran Tradisional: Sistem Jemaah Menteri, Majlis Negeri, peraturan Undang-undang Tubuh Kerajaan diteruskan. P[eminjaman pegawai Perknidmatan Awam NNMB, NNS. Mempunyai sistem perkhidmatan awamnya sendiri. Perjanjian bahawa semua jawatan perkhidmatan hendaklah diisi dengan pegawai Melayu Kedah.

·    Pengenalan Birokrasi Barat: Penasihat British menentukan dasar pentadbiran negeri, mengurangkan kuasa sultan dan pembesar. Jabatan baharu, pasukan polis, mahkamah sivil diperkenalkan, pegawai British sebagai pegawai pentadbiran kerajaan.

Nota Sejarah:

Nota Sejarah Tingkatan 2:

Nota Sejarah Tingkatan 3:

Nota Bab 1: Kedatangan Kuasa Barat

Nota Bab 2: Pentadbiran Negeri-negeri Selat

Nota Bab 3: Pentadbiran Negeri-negeri Melayu Bersekutu

Nota Bab 4: Pentadbiran Negeri-negeri Melayu Tidak Bersekutu

Nota Bab 5: Pentadbiran Barat di Sabah dan Sarawak

Nota Bab 6: Kesan Pentadbiran Barat terhadap Ekonomi dan Sosial

Nota Bab 7: Penentangan Masyarakat Tempatan

Nota Bab 8: Kebijaksanaan Raja dan Pembesar Melayu Menangani Cabaran Barat

Nota Sejarah Tingkatan 4:

Nota Sejarah Tingkatan 5:

Nota Geografi:

Nota Geografi Tingkatan 2

Nota Geografi Tingkatan 3

Nota Matematik:

Nota Matematik Tingkatan 1: